Van sonnetten van Shakespeare tot de traditionele romantische boeketten, rozen zijn onlosmakelijk verbonden met romantiek in de westerse cultuur. Een recente genomische studie suggereert echter dat deze emblematische bloemen niet altijd rood zijn geweest. Onderzoekers van de Bosbouwuniversiteit van Beijing hebben ontdekt dat de eerste rozen, in feite, geel waren.
De rozen die vandaag onze tuinen sieren, zijn niet de enige variaties van deze bloem. Er zijn ook witte, oranje en zelfs paarse rozen, maar deze diversiteit is niet natuurlijk, maar het resultaat van eeuwen van kunstmatige selectie door kwekers. Het onderzoek heeft de kenmerken van de ancestrale rozen gereconstrueerd, en onthult dat de originele roos slechts één rij bloemblaadjes had en een gele kleur, heel ver verwijderd van de romantische en complexe huidige variëteiten.
Een verre en fascinerende geschiedenis
De teelt van rozen begon in China ongeveer 5.000 jaar geleden, en het was pas aan het einde van de 18e eeuw dat de gedomesticeerde variëteiten vanuit Azië naar Europa kwamen.
Tegenwoordig zijn er ongeveer 200 soorten rozen bekend en meer dan 35.000 cultivars, elk ontworpen om verschillende geuren, kleuren en bloeivormen te benadrukken. Rozen vertegenwoordigen bijna 30% van de verkopen op de snijbloemenmarkt, waardoor ze een van de meest geteelde planten ter wereld zijn.
De onderzoekers voerden een genetische analyse uit van 205 genoom van meer dan 80 soorten van het geslacht Rosa. Op basis van deze steekproef slaagden ze erin om 707 universele genen te isoleren die alle soorten deelden, wat een inzicht gaf in de evolutionaire geschiedenis van deze bloemen.
De reconstructie geeft aan dat de gemeenschappelijke voorouder van de moderne rozen een gele bloem was, met een enkele rij bloemblaadjes en bladeren verdeeld in zeven deelblaadjes. De domesticatie van de roos heeft geleid tot een vermenigvuldiging van kleuren en de mogelijkheid om in trossen te bloeien.
De studie heeft ook nieuwe aanwijzingen geleverd over de oorsprong van het geslacht Rosa, dat lijkt te zijn gerelateerd aan Centraal Azië. De analyses hebben twee grote centra van diversiteit in China aangetoond: één in het noordwesten, droog en waar de gele rozen met kleine bladeren de overhand hebben, en een andere in het zuidwesten, warm en vochtig, waar de witte en geurige rozen het meest voorkomend zijn.
Ondanks de vooruitgang waarschuwen de onderzoekers dat de klimaatverandering de prioriteiten van de kwekers beïnvloedt. Nu ligt de focus niet alleen op esthetiek, maar ook op het ontwikkelen van rozen die beter bestand zijn tegen droogte, ziekten en milieustress. Deze studie biedt niet alleen een nieuw inzicht in de domesticatie van rozen, maar legt ook de basis voor toekomstige innovaties in veredeling en conservering met behulp van wilde hulpbronnen.