De conservering van de Egyptische mummies is al eeuwenlang onderwerp van studie. Een team archeologen heeft echter een stap verder gegaan door een innovatieve techniek te ontwikkelen om de geuren te analyseren die uit deze oude relikwieën komen. In een interessant onderzoek uitgevoerd in het Egyptisch Museum in Caïro werden negen verschillende mummies onderzocht, waarbij een verscheidenheid aan aroma’s werd ontdekt die varieerden van houten en kruidige noten tot geuren van wierook en bloemen.
Deze analyse, gepubliceerd in het Journal of the American Chemical Society, markeert de eerste systematische studie over de geuren van mummies uit verschillende historische periodes, waaronder het Nieuwe Rijk en het einde van de Romeinse periode. De onderzoekers merkten op dat de zachtste en aardse geuren behoren tot de recentere mummies, wat suggereert dat de tijd en de conserveringstechnieken invloed hebben gehad op hun aroma.
Een olfactorische reis naar het verleden
De aroma’s van de mummies zijn niet slechts curiositeiten; ze bieden aanwijzingen over de balsemings en conserveringsmethoden die werden gebruikt. In het oude Egypte was een prettige geur essentieel in de begrafcultuur, omdat men geloofde dat dit de reis naar het hiernamaals vergemakkelijkte. Een goed geconserveerd lichaam moest aangename aroma’s uitstralen, en een farao kon niet met een onaangename geur naar het hiernamaals worden gestuurd.
Voorheen concentreerden wetenschappers zich op het identificeren van de chemische verbindingen die in het balsemingsproces werden gebruikt, zoals mirre of cederolie. Nu is de focus verschoven naar de geuren die tot op de dag van vandaag zijn bewaard gebleven. Hiervoor gebruikten de onderzoekers een techniek die vergelijkbaar is met die van parfumeurs om aroma’s van zeldzame bloemen vast te leggen, door de geuren in een cartridge te verpakken die de moleculen behoudt voor chemische analyse.
Eenmaal binnen de sarcofagen slaagden ze erin om lucht te extraheren en geurtests uit te voeren die het mogelijk maakten om de dominante noten van elke mummy te identificeren, vergelijkbaar met hoe wijnen worden geëvalueerd. De wetenschappers classificeerden de geuren in vier categorieën: die afkomstig van de balsemingsoliën en -was, de plantaardige oliën die door hedendaagse conservatoren worden gebruikt, de pesticiden die in het verleden zijn toegepast en de aroma’s die zijn ontstaan door microbiële afbraak na het verwijderen van de mummies uit hun graven.
Onder de ontdekte aroma’s zijn er die lijken op een mengsel van was en sinaasappelschil, terwijl andere zouden kunnen voortkomen uit wierook die tijdens de balsemingsrituelen werd gebruikt. Het was echter niet altijd mogelijk om te bepalen of een specifieke geur afkomstig was van het oorspronkelijke mummificatieproces of van recentere interventies in de conservering.
Het identificeren van de geur van een mummy is niet slechts een academische nieuwsgierigheid. Deze analyse kan dienen als een effectief hulpmiddel om de staat van conservering van de lichamen te beoordelen. Een geur van schimmel, bijvoorbeeld, kan wijzen op de noodzaak van interventie voordat de schade zichtbaar wordt.