24 augustus 79 n.Chr. barstte de Vesuvius uit, waarbij de steden Pompeii en Herculaneum onder een deken van lava en as werden bedolven. Deze catastrofe, hoewel verwoestend, heeft een schat aan organisch materiaal bewaard, waaronder papyri, die tot op de dag van vandaag in een opmerkelijke staat zijn overgeleverd. Onder hen heeft een verbrand papyrus de hoofdrol gespeeld na de ontdekking van vijf Griekse woorden, dankzij een innovatieve toepassing van kunstmatige intelligentie.
Een onverwachte vondst die het verleden verlicht
Deze papyrus, gevonden in wat bekend staat als de Villa van de Papyri, is bestudeerd sinds de ontdekking tussen 1752 en 1754. De AI heeft het mogelijk gemaakt om deze tekst te analyseren zonder deze te openen, wat een significante vooruitgang betekent in de conservering van historische artefacten. De onthulde woorden omvatten termen zoals “dom” (ἀδιάληπτος), “angst” (φοβ), “afkeer” (διατροπή) en “leven” (βίου), wat wijst op een verband met een tekst van de filosoof Filodemos van Gadara, een epicurist uit de 1e eeuw v.Chr.
Technologie ten dienste van de geschiedenis
De ontdekking is mogelijk gemaakt dankzij de Vesuvius Challenge, een project dat onderzoekers van over de hele wereld uitnodigt om te innoveren in het lezen van papyri uit Herculaneum. Deze methode combineert beelden van hoge resolutie en machine learning, met behulp van een synchrotron, een deeltjesversneller die hoge-energie röntgenstralen genereert. Dit maakt het mogelijk om variaties in de dichtheid van de papyrus te detecteren, waardoor patronen zichtbaar worden die met het blote oog niet te zien zijn.
De combinatie van AI en geavanceerde technologie heeft niet alleen de ontdekking van deze woorden mogelijk gemaakt, maar opent ook de deur naar toekomstig onderzoek naar andere oude teksten die verborgen blijven onder lagen as. Deze techniek elimineert de noodzaak voor invasieve methoden die in het verleden hebben geleid tot het verlies van waardevol materiaal.