In het dierenrijk is competitie niet de enige regel die de interacties tussen individuen regeert. Een recente studie heeft het belang van samenwerking tussen muizen aangetoond, die, in plaats van hun gevallen vrienden achter te laten, zich haasten om eerste hulp toe te passen. Van zachte aanrakingen tot een ongebruikelijke tongtrek, deze kleine knaagdieren tonen aan dat wederzijdse zorg gebruikelijker is dan gedacht.
De praktijk van zorg is niet exclusief voor mensen. Wetenschappers hebben altruïstisch gedrag gedocumenteerd in verschillende soorten. Bijvoorbeeld, chimpansees raken hun gewonde soortgenoten aan, olifanten zorgen voor hun eigen soort en zelfs dolfijnen helpen onrustige vrienden naar de oppervlakte om te ademen. Wat over muizen is ontdekt, zou de perceptie die we hebben over sociaal gedrag bij dieren kunnen veranderen.
Verbluffende interacties tussen muizen
Een team van onderzoekers van de Universiteit van Zuid-Californië voerde een experiment uit waarin muizen in kooien werden geobserveerd. De resultaten, gepubliceerd in het tijdschrift Science, onthulden dat actieve muizen bijna de helft van hun tijd (ongeveer zes minuten van de in totaal dertien) probeerden hun bewusteloze vrienden wakker te maken. Dit altruïstische gedrag is opmerkelijk.
De interacties tussen hen volgen een duidelijk patroon: eerst ruiken de muizen aan hun vrienden, daarna geven ze zachte aanrakingen en, als ze geen reactie krijgen, grijpen ze naar energiekere methoden, zoals het openen van de mond van de vriend en het trekken aan zijn tong. Deze laatste gebaar, dat een vorm van reanimatie kan lijken, werd in meer dan 50% van de gevallen herhaald.
In een aanvullend experiment werd een onschuldig plastic balletje in de mond van de bewusteloze muizen geplaatst. De vrienden slaagden erin het in 80% van de gevallen te verwijderen, wat hun responsiviteit en zorgzaamheid aantoont. Degenen die aandacht kregen, werden wakker en begonnen zich sneller te bewegen dan degenen die niet geholpen werden.
Het is interessant op te merken dat de effectiviteit van deze zorg toeneemt als de muizen elkaar al kenden. Als het regelmatige metgezellen waren, was de interactie intenser. Dit suggereert dat de sociale band een cruciale rol speelt in hun gedrag.
Het trekken aan de tong kan lijken op een reanimatietechniek, maar dat is het niet. Muizen hebben niet de capaciteit om cardiopulmonale reanimatie uit te voeren, aangezien dat specifieke training vereist. In werkelijkheid is wat ze doen een manier om hun vriend te stimuleren, vergelijkbaar met een kleine schok om hen te helpen weer bij bewustzijn te komen.
De onderzoekers monitoren ook de hersenactiviteit van de muizen en ontdekten dat de zorgacties verband hielden met de afgifte van oxytocine in hersengebieden die geassocieerd zijn met hechting en empathie. Deze bevinding suggereert dat cooperatief gedrag mogelijk dieper geworteld is dan gedacht.
Verrassend genoeg waren de muizen die bij de studie betrokken waren jong, tussen de twee en drie maanden, en hadden ze nog nooit eerder een vergelijkbare situatie gezien. Dit suggereert dat zorggedrag aangeboren kan zijn en niet geleerd, wat de complexiteit van sociaal gedrag bij dieren benadrukt.
Het feit dat andere laboratoria in 2025 tot vergelijkbare conclusies zijn gekomen, versterkt het idee dat deze gedragingen niet alleen de banden binnen muizengroepen versterken, maar ook essentieel zijn voor hun overleving en aanpassing in de natuur.