Een elektrische schok van miljoenen volt is niet wat je zou kunnen catalogiseren als een plezierige ervaring. Voor sommige tropische bomen kan dit echter een verkapte zegen blijken te zijn. Een studie gepubliceerd in het tijdschrift New Phytologist heeft licht geworpen op hoe bepaalde boomsoorten kunnen profiteren van bliksem en in feite geëvolueerd kunnen zijn om deze aan te trekken.
Het project werd geleid door de ecoloog Evan Gora van het Cary Institute of Ecosystem Studies, die het effect van bliksem op biodiversiteit en koolstofopslag in de tropische regenwouden van Panama onderzoekt. Hoewel het idee dat sommige bomen een blikseminslag kunnen overleven niet nieuw is, waren er tot nu toe geen wetenschappelijke bewijzen die dit ondersteunden.
Een verrassende ontdekking
De nieuwsgierigheid van de onderzoeker werd gewekt in 2015 toen hij een Dipteryx oleifera, bekend als de amandelboom, tegenkwam die door de bliksem was geraakt en praktisch ongedeerd was gebleven. Ondanks dat de ontlading voldoende was om meer dan tien naburige bomen te doden en een parasitaire liana te vernietigen, bleef de amandelboom stevig staan.
Gora herinnert zich zijn verbazing toen hij zag dat sommige van deze soorten de impact konden weerstaan. Geïntrigeerd besloot zijn team 93 door bliksem getroffen bomen in het Barro Colorado Natuurmonument te monitoren. Van de bestudeerde soorten overleefde 100% van de amandelbomen met minimale schade, terwijl 64% van de andere bomen binnen twee jaar stierf.
En dat is nog niet alles; het fenomeen bleek een concurrentievoordeel te zijn. Gemiddeld, wanneer een amandelboom werd getroffen, vielen er ongeveer 9,2 naburige bomen, wat nog meer ruimte en middelen voor de amandelboom creëerde.
Bovendien verminderden de bliksemschichten de infestaties van liana’s met 78%, die parasitaire planten zijn die energie van de bomen onttrekken. Met minder concurrentie voor licht en ruimte genoten de amandelbomen van een nog groter voordeel. Zoals de onderzoekers concluderen, kan het geraakt worden door bliksem voordeliger zijn dan niet geraakt worden.
Wetenschappers vermoeden dat deze soorten geëvolueerd kunnen zijn om bliksem aan te trekken. Hun hoogte en brede kruinen verhogen de kans om geraakt te worden met maar liefst 68%. Gemiddeld krijgt een amandelboom elke 56 jaar een blikseminslag, en omdat ze meer dan duizend jaar kunnen leven, worden veel van hen meerdere keren in hun leven aan deze elektrische proef onderworpen.
Deze studie benadrukt de onderschatte rol van bliksem in de dynamiek van het woud, waarbij sommige soorten gedijen terwijl andere verdwijnen. Met de verwachte toename van de incidentie van bliksem door klimaatverandering, suggereren de onderzoekers dat bomen zoals de Dipteryx oleifera in de toekomst nog dominanter kunnen worden. In de volgende fase van het onderzoek zal worden geprobeerd beter te begrijpen welke elektrische en structurele kenmerken hen deze veerkracht geven.